Gustav Mahlers Negende Symfonie op BBC Four

Op vrijdag 25 november wordt door de Britse televisiezender BBC Four de registratie uitgezonden van de uitvoering van de Negende Symfonie in D grote terts, gecomponeerd in de jaren 1908-1909, van Gustav Mahler (1860-1911), gespeeld door het Radio Sinfonieorchester Stuttgart onder leiding van Roger Norrington, tijdens een van de BBC Proms in de zomer van 2011 in de Albert Hall te Londen.

Dat concert was het laatste optreden van Roger Norrington met het orkest van Stuttgart. Hij vervolgt zijn carrière, na vijf jaar met dat ensemble, in Zwitserland bij het wereldvermaarde Zürcher Kammerorchester.
Hoewel het ongebruikelijk is om na de laatste noten van Mahlers Negende een toegift te spelen, sprak de dirigent na afloop even tegen het publiek en zei hij, voor deze gelegenheid met die traditie te willen breken, en een elegie te willen laten spelen van een grote Engelse meester, die dat stuk heeft gecomponeerd in hetzelfde jaar als die Negende van Gustav Mahler gereedgekomen is: Elegy van Edward Elgar (1857-1934).
Het Prom-concert via BBC Four zal worden herhaald in de nacht op zaterdag 26 november, vanaf ongeveer 02:00 uur.
Voor nadere info en een toelichting op deze symfonie kan men terecht in een artikel dat is gepubliceerd op 10 januari 2007 op de fin de siècle cultuurwebsite All art is quite useless van Rond1900.nl, onder de titel Vaarwel aan een leven en aan een cultuurtijdperk.

Op deze dag leidde Mahler tweemaal zijn Vierde

Gustav Mahler, tekening
van Tonny Groenhuysen,
Buitenpost; oostindische inkt
met cocktailprikker.

Concertgebouw Amsterdam
Op deze dag in 1904 is componist Gustav Mahler (1860-1911) naar Amsterdam gekomen om aldaar in het Concertgebouw zijn Vierde Symfonie in G zelf te dirigeren. Tijdens het avondconcert heeft hij dat zelfs tweemaal gedaan: eerst vóór de pauze en na de onderbreking nogmaals.

Nog altijd geliefd
Honderdenzeven jaar later is dit opus, gecomponeerd in de jaren 1899-1901, waarin de concertmeester twee verschillend gestemde violen bespeelt, en met een sopraan-solo in het laatste deel Das himmlische Leben, nog altijd zeer populair, overal ter wereld waar concertzalen zijn.

Vier uur achtereen Gustav Mahler op NDR Kultur

De Duitse regionale radiozender NDR Kultur biedt, op zaterdag 1 oktober, twee programma's met betrekking tot de componist Gustav Mahler (1860-1911). Beide programma's duren twee uur, en dat vult de avond tussen 20:00 uur en middernacht. Het eerste programma wordt aangekondigd als "ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Mahler". Bedoeld is echter de sterfdag, aangezien de componist in kwestie dit jaar wereldwijd wordt gevierd ter gelegenheid van de honderdste sterfdag; in 2010 was dat Mahler-Jaar vanwege het feit dat de man anderhalve eeuw geleden werd geboren.
In de aflevering van het wekelijkse programma Prisma Musik, van genoemde Duitse radiozender, wordt aandacht besteed aan de Amerikaanse jaren van Gustav Mahler.

Leonard Bernstein.

In aansluiting daarop volgt om 22:00 uur een aflevering van Variationen zum Thema, dat keurig aansluit op het voorafgaande: een uitvoering door een latere versie van het orkest waarvan Mahler enige tijd dirigent was: het New York Philharmonic Orchestra. Onder leiding van Leonard Bernstein (1918-1990) speelt dat ensemble eerst de Negende Symfonie in D grote terts uit 1908-1909, gevolgd door het Fragment van de onvoltooide Tiende Symfonie in fis kleine terts uit 1909-1910.
Die Bernstein-versie heeft wel meer dan eens dat neurotische uit leven en werken van Mahler, maar van een technisch en muzikaal hoogstaande uitvoering van die symfonieën komt het onder Bernstein nooit.

Mahlers Negende onder Haitink op Nederland 2

Het vierde onderdeel in de vijfdelige reeks Mahler-symfonieën die op evenzovele dagen achtereen door de Avro worden voorgesteld via de televisiezender Nederland 2, is de beurt op woensdag 29 juni aan de Negende Symfonie in D, die werd gecomponeerd in de jaren 1904-1906. Net als de drie voorafgaande en de nog volgende symfonie (op donderdag 30 juni) wordt ook deze gespeeld door het Concertgebouworkest. Dirigent voor deze gelegenheid is een bekend gezicht op de bok van het ensemble: Bernard Haitink. Internationaal geldt hij als Mahler-specialist, maar er bestaat ook een groepering collega's, orkestmusici, critici en toehoorders die er op dat punt een zeer afwijkende mening op na houden.
Hans van den Boom houdt ook deze keer weer een inleiding.
Een zeer uitgebreid artikel over deze symfonie, achtergronden en een toelichting op het opus, is te vinden op de fin de siècle-site All art is quite useless. Het stuk werd opgenomen op 10 januari 2007.

Gustav Mahler van vroeg tot laat, vooral op radio

Gustav Mahler in 1909

Honderdste sterfdag
Hoewel wij, en dat met een ongebreideld enthousiasme, gekunsteld geregisseerde herdenkingen consequent uit de weg gaan, omdat deze meestentijds door commercieel ingestelde lieden worden bedacht en gerealiseerd, ligt dat in het geval van Gustav Mahler ietwat anders, aangezien deze kunsten-maker één der allergrootste meesters uit de westerse (muziek)geschiedenis is geweest, en er vrijwel geen dag voorbijgaat of op één van de West-Europese radiozenders wordt wel een symfonie van hem gespeeld. En, zo gezien, is er gewoon sprake van normale progressie.
De komende tijd, vanaf zaterdag 14 mei tot en met volgende week vrijdag de twintigste, zijn de ethermedia, vooral de radiozenders, wellicht net iets meer actief dan gewoonlijk. Zo worden er niet alleen symfonieën en liederen van Gustav Mahler de ether ingeslingerd, maar wordt er tevens een colloquium uitgezonden dat als thema Mahlers leven door zijn liederen, en kunnen we ook weer eens luisteren naar het Pianokwartet, een jeugdwerk van Mahler.
Uitgebreide informatie hierover is te vinden in een artikel dat ik heb opgenomen op de site All art is quite useless van Rond1900.nl, over de cultuur van het fin de siècle.
________
Naschrift dinsdag 17 mei 2011:
Inmiddels is op dezelfde fin de siècle-site een tweede bijdrage opgenomen, over vier verschillende filmbijdragen, welke op de beeldbuis op drie verschillende zenders, de komende dagen kunnen worden  bekeken.

Carl Maria von Weber is Componist van de week

Net als op BBC Radio 3, met het muziekprogramma Composer of the week, zal ook de kleinere Nederlandse tegenhanger, Componist van de week van de Vara, uit te zenden via Radio 4, gewoon op maandag van deze week beginnen, ondanks het feit dat er sprake is van een christelijk element dat met die dag is verbonden.
Hoofdpersoon van de Nederlandse reeks in de week van maandag 25 april tot en met vrijdag 29 april, is de Duitse componist Carl Maria von Weber (1786-1826). 

De grootste verdienste van deze muziekmeester ligt in het muziektheater; hij wordt, geheel terecht, beschouwd als de grondlegger van de Duitse romantische opera. Als diens muziekdrama en Der Freischütz(1817-1821) en Euryanthe (1822-23) niet waren gecomponeerd, dan zou de muziek het tal van Wagners opera's aan een basis hebben ontbroken. Zijn Oberon(1825-26) heeft er op onnavolgbare wijze toe bijgedragen dat Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847) zijn geniale muziek voor een Midzomernachtsdroom (1843) niet zo hebben kunnen componeren als in de praktijk is gebeurd.
Zoiets geldt in grotere lijnen binnen de muziekgeschiedenis immers ook: als Wagner niet zou hebben gecomponeerd als hij heeft gedaan, zou Mahler zijn symfonieën ook niet op die manier hebben kunnen schrijven. Je kunt een grotere boog spannen: zonder Papa Bach zou geen van de latere grote meesters hun oeuvre zo hebben kunnen realiseren als is gebeurd.
Het programma Componist van de week duurt slechts een half uur ─ tussen 19:30 uur en 20:00 uur ─, de Britse tegenhanger heeft de duur van een heel uur, en de middageditie wordt 's avonds laat nog eens herhaald.
Dat laatste zou eigenlijk met ons Nederlandse programma met min of meer dezelfde structuur eveneens moeten gebeuren. In plaats van het vele al te fragmentarische dat de luisteraars steeds wordt voorgezet, kan dit programma bijdragen tot een betere kwaliteit van de zender als geheel.  

Nieuw symfonieorkest: Kamerfilharmonie Der Aa

In Noord-Nederland, meer specifiek in de provincies Groningen en Drenthe, is een nieuw symfonieorkest opgericht dat aanstaande zondag voor het eerst in het openbaar zal optreden. Dat zal op zondag 31 oktober gebeuren in het cultureel centrum De Schalm in Assen (aanvang 19:30 uur). 

Het ensemble bestaat uit gedreven amateurmusici die het spelen in uitsluitend jeugd- en/of studentenensembles zijn ontgroeid. Chefdirigent is Joost Smeets.
Het concert bestaat in drie programmaonderdelen: twee stukken van Gustav Mahler en de befaamde symfonie Mathis der Maler van Paul Hindemith. De alt Eline Harbers treedt solistisch op in Mahlers Rückert Lieder.

Hier ziet u zes strijkers van de nieuwe Kamerfilharmonie Der Aa.

Het concert zal worden herhaald op woensdag 3 november in de Immanuelkerk te Groningen (aanvang 20:15 uur).

Meer over deze musici kunt u lezen in een artikel dat we dezer dagen op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving hebben geplaatst.

Twee Mahler-symfonieën via de buitenlandse radio

De Tragische
In het BBC Radio 3-programma Afternoon on 3 wordt op vrijdag 29 oktober — tussen 15:00 uur en 18:00 uur onze tijd — een concert gegeven met vier werken uit het Duitse cultuurgebied: twee daarvan stammen uit een verder achter ons liggende periode, de beide andere zijn ontstaan tijdens het fin de siècle.
Na de ouverture Die Fledermaus uit 1874 van Johann Strauß (1825-1899) volgt de Symfonie nr. 99 in E grote terts, uit 1793, van Joseph Haydn (1732-1809). Dan kan men luisteren naar de Passacaglia opus 1 van Anton von Webern (1883-1945), gecomponeerd in 1908.
Ten slotte zal de Symfonie nr. 6 in a-klein — de Tragische — van Gustav Mahler (1860-1911), gecomponeerd in de jaren 1903-1905, worden uitgevoerd.
Een uitgebreide toelichting op deze Mahler-symfonie is te vinden op deze muzieksite in een artikel dat werd geplaatst op 25 september 2008.

De Vijfde
Vanaf 20:00 uur concerteert de NDR Radiophilharmonie onder leiding van Eivind Gullberg Jensen. Twee nadrukkelijk tot de klassieke stukken van de twintigste eeuw behorende composities staan op de rol: als eerste het door de componist zelf niet meer geheel voltooide Concert voor altviool en orkest uit 1945 van de Hongaar Béla Bartok (1881-1945), met Maxim Rysanov als solist. Daarna volgt de Symfonie nr. 5 in cis kleine terts uit 19, ook deze gecomponeerd door Gustav Mahler.