NDR Kultur: Radioportret van dirigent Günter Wand

In het programma Das musikalische Selbstporträt van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt op vrijdag 6 januari, tussen 20:05 uur en 22:00 uur, een muzikaal zelfportret uitgezonden van de Duitse dirigent Günter Wand (1912-2002).
Deze musicus die tot op zeer hoge leeftijd is blijven werken, heeft vooral naam gemaakt als Bruckner-specialist, al zijn er, verspreid over diverse delen van de wereld, critici te vinden die het daarmee in het geheel niet eens zijn. Maar dat geldt evenzeer met betrekking tot de opvattingen die Günter Wand koesterde aangaande de interpretatie van Beethoven- en Schubert-symfonieën.

Franz Schubert doorstaat aanslag door een familie

Ernstige belediging
Onlangs werd in een uitermate abject, commercieel, Nederlands televisieprogramma ─ waarvan alleen al de Engelse titel niet deugt, omdat de makers pretenderen ons land te representeren, doch dit direct reduceren tot de randstad; een mentaliteit die zó veelbetekenend is dat de makers zich er niet eens van bewust (b)lijken te zijn. Een doorgewinterde brulboei, die ook nog eens in ernstige mate op voet van oorlog verkeert met onze taal, fungeert als 'presentator'. Een jury ─ bestaande uit een opdringerige schreeuwlelijk, een oudbakken kerstboom en een Yank ─ die je niet bepaald professioneel kunt noemen, mag commentaar geven, en alles wat van die zijde over de kandidaten wordt uitgestort, wordt met instemmend knikken en applaudisseren door de optredende personen, duo's of grotere groepen, geriposteerd: een show binnen een show. Dat alles toont nogmaals dat de intrinsieke waarde van het fenomeen applaus ─ waartoe de man met de microfoon de meute steeds aanzet ─ tot bijna nihil is gekrompen.
In dat kader trad al enige keren een gezin ─ vader, moeder en dochter ─ op dat de pretentieuze, en in deze context tegelijkertijd ridicule, naam Opera Familia draagt, een vlag die de lading geenszins dekt. Met opera heeft het volstrekt niets van doen en dat mag men ook helemaal niet verwachten in zo'n gruwelijk, extreem lawaaierig decor. Genoemde groepering kreeg onlangs de kans om een aanslag te plegen op de geniale Oostenrijkse componist Franz Schubert (1797-1828), door "een eigentijdse versie" van diens Ave Maria te 'zingen'. Meer dan die titel had het gepresenteerde, vanzelfsprekend, niet met Schubert te maken. Van a tot z een totaal fout en foutief optreden.
Zoiets vormt een extremistische verkitsching, ondersteund door vals licht, podium-rook en een gepretendeerde diepgang, welke een stoeptegel tot satirisch niveau had kunnen verheffen, doch die vanaf een podium niet meer voorstelde dan een vermoeiende, want tot diep binnenin het merg gelikte en afgelikte voorstelling. Daarbij viel de vernietiging van een andere Oostenrijkse componist ─ Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), die in de jaren tachtig ter stem werd genomen ─, door een Engelse Miss Brown, die een adaptatie van de melodie van diens Klarinetkwintet de wereld inschoot, vrijwel in het niet, al zat ook daarin beslist geen muziek.

Componist van de week
Vijf dagen achtereen, steeds tussen 19:30 uur en 20:00 uur, vervult Franz Schubert de rol van Componist van de week via Radio 4 in een programma van de Vara. Laten we er, in deze regels, nog eens aan herinneren dat de man de onovertroffen meester ─ kwantitatief en kwalitatief ─ van het kunstlied werd en is gebleven, ondanks zijn al te voortijdige verscheiden als éénendertigjarige. Net als dat het geval is geweest met, de toen reeds voormalige, collega Mozart (goed vijfendertig jaar), en enkele anderen, die nog jonger zijn heengegaan en tevens veel minder in de aandacht van pers en publiek zijn komen te staan, zoals de Belgische meester Guillaume Lekeu, die vierentwintig jaar en één dag werd (1870-1894) en de als 'Spaanse Mozart' betitelde Juan Chrisostomo de Arriaga (1806-1826), die de twee decennia niet eens heeft kunnen volmaken: hij stierf tien dagen voordat hij twintig jaar zou worden.
En er zijn nog wel meer voorbeelden uit de muziekgeschiedenis aan te halen van vakbekwame componerende musici, die een lagere graad van bekendheid ─ of, zo men wil, grotere mate van onbekendheid ─ genieten.
Meer van Franz Schubert in verband met een radio-presentatie kunt u lezen op onze zustersite Muziek en mensen in een artikel, eveneens van vandaag.

Radioconcerten: strijkkwartetten uit vier perioden

Het lijkt warempel wel of de diverse West-Europese radiozenders onderling hebben afgesproken dat er dezer dagen meer strijkkwartetten moesten worden geprogrameerd, want het is deze week wel raak. Nog een geluk dat het fenomeen strijkkwartet tot de topstukken van het klassieke repertoire behoort. Voor het Nachtconcert op Radio 4, vroeg in de nacht op woensdag komen we drie kwartetten tegen van twee componisten die tot de absolute top behoren. Nog diezelfde avond is het ook raak met vier kwartetten, dan van vier verschrillende componisten uit evenzovele perioden van de muziekgeschiedenis. Dat gebeurt met het Derde Kwartet uit 2008 van Krysztof Penderecki (geboren 1933) in een muziekprogramma van de Duitse regionale radiozender WDR3, als onderdeel van een concert dat tussen 20:00 en 22:00 uur zal worden uitgezonden. De drie overige kwartetten worden voorgesteld in het programma Radio 3 live in concert van de Britse zender BBC Radio 3.

Dmitri Sjostakovitsj, geschilderd door Michael Buter, Groningen

Ter opening van het optreden door het Skampa Quartet, vanaf 20:30 uur onze tijd op woensdag 22 juni, live vanuit de Londense Wigmore Hall, klinkt de Quartettsatz in e-klein (D 703 uit 1820) van Franz Schubert (1797-1828); direct daarna spelen dezelfde musici het Derde Kwartet in F-groot, opus 73, uit 1946 van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975).
Heel direct na de Tweede Wereldoorlog heerft Sjostakovitsj veel gewerkt voor Radio Moskou, onder meer als pianist met het Staats-Beethovenkwartet. Zijn Derde Strijkkwartet heeft hij aan die musici opgedragen, vanwege het zware werk dat die vier musici, samen met de componist, tijdens de oorlogsjaren hadden verricht.
Tussen 21:15 uur en 21:35 uur wordt gepauzeerd en zal het programma Twenty minutes worden uitgezonden. Daarna wordt het concert vervolgd, eerst met het Strijkkwartet nr. 14 in As-groot, opus 105, uit 1895 van Antonín Dvorák (1841-1904).
Daarna klinkt er tot 23:00 uur nog diverse licht klassieke muziek.

Aandacht voor pianist Edwin Fischer op Radio 4

In het Vara-programma Pianistenuur, dat door Radio 4 op zaterdag 28 augustus tussen 17:02 uur en 18:00 uur wordt uitgezonden, wordt de aandacht gericht op één der meest roemruchte pianisten uit de twintigste eeuw: Edwin Fischer (1886-1960). Tijdens die uitzending wordt de tijd verdeeld tussen twee componisten: Franz Schubert (1797-1828) en Ludwig van Beethoven (1770-1827). Van de eerst genoemde worden twee Impromptu's uitgevoerd: D899, nr. 1 en D899, nr. 2. Daartussenin hoort u het Concert voor piano en orkest nr. 4 — in G grote terts, opus 58 uit 1807 — van de Weense Titaan met die ietwat Nederlands aandoende familienaam. Die laatste compositie wordt door Edwin Fischer gespeeld met ondersteuning van het Philharmonia Orchestra.