NNO-barok in drie Noord-Nederlandse steden

Italiaans programma
In elk van de drie provincies die tezamen het speelgebied vormen van het Noord Nederlands Orkest, wordt één van de drie laatste dagen van de komende week, een barokconcert gegeven door een voor die bezetting aangepast symfonieorkest met toevoeging van een orgel en een klavecimbel. 
De bezoekers van de drie concerten — op donderdag 20 januari in De Schalm in Assen, op vrijdag 21 januari in De Oosterpoort te Groningen en op zaterdag 22 januari in de Martinikerk te Sneek — krijgen een palet aan barokmuziek voorgezet: een concerto grosso van de Engelsman Charles Avison (1709-1770), die de inspiratie daarvoor heeft gevonden bij eem voorganger van Italiaanse oorsprong: Domenico Scarlatti (1685-1757) en diens (maar liefst) 555 sonates voor klavecimbel. Daarna volgt een cantate — één der vijftig in die categorie composities — van Francesco Conti (1682-1731). Optredende soliste is Katherine Fuge, sopraan.
Van de componisten die de familienaam Zappa dragen en de voornaam Francesco, respectievelijk Frank, is in de twintigste eeuw onder de jongeren zonder twijfel de man van de 200 Motels de beroemdste, want toen eigentijdse, geweest; in het kader van de Barok daarentegen was het de vermaarde virtuoos op de cello met die naam die furore wist te maken, tevens als schrijver van muziek. Van hem weten we verder alleen maar zeker dat hij in de jaren 1763 tot 1788 zijn werkzame periode heeft gehad en dat hij de monarchen uit de clan der Oranjes met staaltjes uit de muziekcultuur heeft moeten vermaken, in de Residentie. Zijn Symfonie in D, de toonsoort van het hart, staat als derde compositie van het drie maal uit te voeren NNO-programma, eind deze week, op de rol.

Slechts zesentwintig jaar oud is deze Italiaan geworden: Giovanni Battista Pergolesi.

Besloten worden de optredens met één der zeer veel voorkomende composities met de titel Stabat Mater, maar dan die, welke de grootste bekendheid heeft gehouden gedurende de laatste bijna drie eeuwen lange periode, aangezien het stuk is gereedgekomen in 1736, toen de in 1710 geboren componist ervan alweer overleed: Giovanni Battista Pergolesi.
__________
Andere details over dit concert zijn te vinden in een bijdrage op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving, en in een artikel op een andere van onze vele zustersites: Muziek en mensen.

Dirigent Kurt Masur en zijn luisterrijke avontuur

Kurt Masur dirigeert hier het
San Francisco Symphony
Orchestra. (Foto uit 2007.)

Bejaard maar niet oud
Drieëntachtig jaar oud is de man die zo'n twee decennia geleden bijna president is geworden van de zich inmiddels aan de rand van de afgrond bevindende Deutsche Demokratische Republik, maar dirigent Kurt Masur gaf er toch de voorkeur aan zich verder te ontwikkelen binnen het kader van het eigen vakgebied, al was dat dan ook niet onafgebroken binnen zijn eigen (voormalige) vaderland. Zo vertrok hij naar New York om daar als chef-dirigent van het belangrijkste Amerikaanse ensemble (New York Philharmonic Orchestra) te gaan werken. Sedert 2002 is Kurt Masur chef-dirigent van het Orchestre National de France. Met dat ensemble heeft Kurt Masur tijdens de BBC Proms van 2009 een uitvoering gegeven van onder meer, de Zevende Symfonie (Leningrad) uit 1943 van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975).

Bewegingsvrijheid beperkt
Reeds bij die gelegenheid viel op dat zijn wijze van dirigeren nog ingetogener was geworden dan gebruikelijk. In de meeste gevallen wordt zoiets gezien in verband met het voortschrijden van de leeftijd; bij Kurt Masur is echter een spierziekte geconstateerd, hetgeen zijn bewegingsvrijheid aanmerkelijk inperkt. Desondanks is het zijn orkest gelukt om het met die ietwat minimalistische directie-techniek te doen. Dat het lukt, wordt mede toegeschreven aan Masurs charisma.

Masur-documentaire
In het programma NTR Podium wordt op zondag 16 januari , via Nederland 2, tussen 13:00 uur en 14:00 uur, de documentaire Kurt Masur — Adventure in listening uitgezonden. Op dinsdag 18 januari wordt deze film herhaald door het digitale televisiekanaal Cultura 24. Tussen 23:00 uur en middernacht is deze documentaire opnieuw te zien, en een dag erna, op woensdag 19 januari, tussen 19:00 uur en 20:00 uur nogmaals, eveneens op genoemde digitale zender.

Tweemaal Pelléas et Mélisande heden in de ether

In het programma Muziek aan tafel dat door Radio 4 op vrijdag 14 januari — tussen 18:03 uur en 19:30 uur — als laatste onderdeel wordt uitgzonden, kunt u luisteren naar drie delen, van de vier, uit de suite Pelléas et Mélisande van de Franse componist Gabriel Fauré (1845-1924), gereedgekomen in 1898. 

Dirigent Jean Fournet (1913-2008).

Het is een oudere opname van het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Jean Fournet (1913-2008).
Een van de diverse andere versies van composities met dezelfde titel zal diezelfde avond eveneens via een radiozender de ether in worden gestuurd: daarbij gaat het om opus 5 uit 1902/03 van Arnold Schönberg (1874-1951), gespeeld door het WDR Sinfonieorchester onder leiding van Juka-Pekka Saraste. Die uitvoering valt te beluisteren in het programma Konzert live van de regionale Duitse radiozender WDR 3, tussen 20:05 uur en 22:00 uur. Het opus wordt voorafgegaan door een interpretatie van het Vioolconcert van Johannes Brahms.

Morton Feldman: "In het landschap van de tijd"

Componist Morton Feldman.
Foto: Jan Williams; overgenomen
 van de Morton Feldman-site

Opvallend musicus
De Nederlandse zender voor klassieke muziek, Radio 4, komt op donderdag 13 januari in het vaste programmaonderdeel De donderdagavondserie — tussen 20:02 uur en 23:00 uur — met, als middelste van drie eigentijdse composities, het stuk Rothko Chapel van de vijfentachtig jaar geleden op 12 januari geboren Amerikaanse musicus, die één der interessantste componisten van zijn generatie zou worden: Morton Feldman (1926-1987).
Rothko Chapel zal worden uitgevoerd, net als de beide andere composities, door Asko/Schönberg en het Nederlands Kamerkoor onder leiding van Emilio Pomário.
In tegenstelling tot diverse andere werken van dezelfde meester der muziek — waaronder het zes uur onafgebroken voortdurende String Quartet II  uit 1983, dat tot op heden als het langste strijkkwartet uit de geschiedenis van de muziek geldt — is het een rustig werk dat door de componist tijdens de repetities als "verdomd veel te luid en verdomd veel te snel" werd gekwalificeerd.
Ten opzichte van zijn eigen composities in het algemeen was de maker van mening dat deze "niet te lang" waren, maar dat de meeste ervan "juist te kort" zouden zijn. "Ze voegen zich in het landschap van de tijd."

Rothko Chapel te Houston,
Texas (USA), geopend in
1972. Hier bevinden zich
veertien schilderijen van
Mark Rothko (1903-1970).

Rothko Chapel
Algemeen wordt Rothko Chapel geacht te passen in de tijd. Het twintig minuten durende stuk is geschreven voor altviool, koor en percussie. [1] Het stuk werd gecomponeerd in 1972 naar aanleiding van de opening van de gelijknamige kapel in Houston (Texas, VS), een filantropisch artistieke ontmoetingsplek voor mensen van alle gezindten.
Feldman heeft zich laten inspireren door de vormgeving van de kapel [2] en de daarin tentoongestelde veertien schilderijen van Mark Rothko (1903-1970), met wie hij zeer bevriend was. [3] Laat ieder het bijzondere stuk een kans geven door te luisteren naar een werk waarin een "bloemrijk idioom" voor de componist onmogelijk was gebleken, vanwege de verschrikkingen van de twintigste eeuw, en met name de periode tijdens de Tweede Wereldoorlog.
__________
[1] Hier en daar wordt dit werk aangekondigd met de 'toevoeging' van een sopraanstem.
[2] Een ontwerp van architect Philip Johnson (1906-2005).
[3] De in Letland geboren schilder bleek begin 1970 aan het eind van zijn Latijn en hield daarom het leven voor gezien. Zijn levenloze lichaam werd gevonden op 25 februari 1970.

Laatste composities van Wolfgang Amadeus Mozart

BBC-presentator
Petroc Trelawny.

In het laatste etmaal van de Mozart-twaalfdaagse van de uitzending, door de Britse zender BBC Radio 3, van het complete oeuvre van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), wordt tijdens de avond van woensdag 12 januari — tussen 20:00 uur en 23:00 uur onze tijd — in het muziekprogramma Performance on 3 — muziek uit het laatste levensjaar van deze Weense muziekmeester bij uitstek — volgens sommigen de grootse Europese componist, volgens anderen de belangrijkste maestro uit de gehele muziekgeschiedenis — voorgesteld. Dit programma wordt voor die gelegenheid gepresenteerd door Suzy Klein en Petroc Trelawny.

Ton Koopman leidt dit weekeinde een openbare masterclass en een concert in Groninger kerken

Openbare masterclass

Twee dagen achtereen is docent-dirigent-klavecinist Ton Koopman actief in Groningen, tijdens het tweede weekeinde van januari. Dat begint op zaterdagmiddag om 15:00 uur in de Lutherse Kerk (Haddingestraat, gebouw met Witte Zwaan in de gevel), waarin hij een openbare masterclass geeft. Openbaar betekent dat publiek voor die gelegenheid toegankelijk is, hetgeen lang niet voor alle masterclasses geldt.

Ton Koopman. Foto Marco Borggreve.

Aangezien dat evenement in de middag plaats heeft, kunnen degenen die in dat gebouw tot nu toe alleen avondconcerten hebben meegemaakt, meteen kennisnemen van de schitterende glas in lood ramen, die — nu we in een wintermaand leven — van een intense 'beweeglijkheid' zijn. Vooral als de zon schijnt, vertonen zij een prachtige dynamiek.

Der Aa-kerk Groningen

Op zondag 9 januari leidt Ton Koopman het Luthers Bach Ensemble in drie werken van Johann Sebastian Bach (1685-1765): een Mis (de Lutherse, BWV 233), een Cantate (Wachet, Betet!, BWV 70) en een instrumentaal werk (het Brandenburgs Concert Nr. 1, BWV 1046).

Vocaal-solistische medewerking zal worden verleend door de sopraan Klaartje van Veldhoven, de altus Robert Kuizenga, de tenor Robert Buckland, en de bas Louis-Pierre Patron. Aanvoerder van het ensemble is Joanna Huszcza.
Het concert begint zondagmiddag om 16:30 uur in de Der Aa-kerk in het centrum van Groningen.

De vier jaargetijden uitgebeeld in muziek

Portret van Antonio Vivaldi uit
1725 — geschilderd door
François Morillon de La Cave.

Priester, violist en componist
Een in de loop der laatste eeuwen zeer geliefd geraakte reeks bij elkaar horende barokconcerten draagt de titel De vier jaargetijden (le quattro stagioni); de componist ervan draagt de naam Antonio Vivaldi (1678-1741). Vrijwel elke zichzelf respecterende violist heeft de solopartijen in die stukken — die voor het eerst in 1725 werden gepubliceerd  als onderdeel van twaalf concerten — wel eens uitgevoerd.
Heden ten dage, dat wil zeggen reeds zo'n vier decennia, is er meer en meer belangstelling ontstaan voor oude uitvoeringspraktijk, en als gevolg daarvan zijn er steeds meer musici, onder wie enkele specialisten, onderzoek gaan doen naar de praktijken van toen, en is men tevens gaan pogen deze zo getrouw mogelijk weer te geven, eerst op instrumenten uit onze tijd, doch allengs meer op oorspronkelijke instrumenten dan wel getrouwe kopieën daarvan.

Akademie für Alte Musik Berlin.

Akademie für Alte Musik Berlin
Dat laatste zal ook zeker het geval zijn in de versie die op 2 januari door Arte-televisie zal worden gepresenteerd tussen 19:15 uur en 20:00 uur. 
De uitvoerenden dragen de naam Akademie für Alte Musik Berlin (gesticht in 1982). Midori Seiler speelt de solopartijen. 
Tevens wordt deze muziek scènisch uitgebeeld. De uitvoering is in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9, met stereofonisch geluid. Herhalingen van deze muziek met beelden kunt u, op dezelfde zender, tegemoet zien op vrijdag 7 januari, 's ochtends om 06:00 uur, en op donderdag 13 januari, eveneens in de vroegte van 06:00 uur.