Optreden en Portret van violist Ivry Gitlis op Arte

Legendarisch
Hoewel de in 1922 geboren Israelische musicus als één van de grote vioollegenden geldt, geniet hij toch veel meer bekendheid in kringen van liefhebbers van het instrument viool en de daarbij behorende muziek dan zoveel collega-violisten — zoals bijvoorbeeld Yehudi Menuhin (1916-1999) en David Oistrach (1908-1974) — wier naam ook een begrip was, en eventueel nog is, in algemene zin. Hoewel we, zeker in deze tijd van volstrekt zinloze superlatieven — waarin zelfs Duitse politieseries van een strafbaar te stellen oer-saaiheid als 'legendarisch' worden gekwalificeerd — voorzichtig moeten zijn met een dergelijk begrip, mag dat in combinatie met de naam Ivry Gitlis zeker worden gebruikt.

Sterren als leermeesters
Ivry Gitlis studeerde zelf in Parijs bij drie grootmeesters van zijn instrument, die zelf legenden zijn geworden: Carl Flesch (1873-1944), Georges Enescu (1881-1955) en Jacques Thibaud (1880-1953). Pas aan het einde van de jaren zestig vestigde hij zich definitief in Parijs, waar hij al snel in maatschappelijke zin opzien baarde door tijdens de revolutie van 1968 met zijn viool de straat op te gaan en bij de studenten en stakende arbeiders te spelen.
Daarop aangesproken na een concert in de Stadsschouwburg van Groningen — nu bijna vier decennia geleden — verklaarde hij vóór de kunsten te zijn, en dus links.

Concert
Het concert dat op zondag 2 maart door Arte-televisie zal worden uitgezonden op het voor klassieke muziek gereserveerde tijdstip — tussen 19:00 uur en 19:45 uur — bestaat uit drie onderdelen die bijeengebracht zijn van verschillende opnamen.
De film is in 2009 gerealiseerd door Arte France. Naast het onvergankelijke Vioolconcert in D-groot, opus 35, uit 1878 van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) — waarover meer details en een technische toelichting te lezen zijn in een artikel van 6 maart 2007 op de fin de siècle site All art is quite useless van Rond1900.nl — met dirigent Francesco Mander, opgenomen in 1965, zal Ivry Gitlis te zien zijn in een gedeelte van de Sonata voor vioolsolo — Melodia van Béla Bartók (1881-1945), gecomponeerd voor de bovengenoemde Yehudi Menuhin, van een opname uit 1962. Besloten wordt het drie kwartier durende 'televisieconcert' van Ivry Gitlis met de Capriccio-Valse in E-groot opus 7 van Henryk Wieniawski (1835-1880).

Herhalingen
Op vrijdag 10 april en op donderdag 16 april — beide keren om 06:00 uur in de ochtend — zal dit concert door Arte-tv worden herhaald.


Deze film dient als opmaat voor een Portret van Ivry Gitlis dat eveneens door Arte-tv zal worden uitgezonden. Het is een zestig minuten durende film die in 2008 door Sandra Joxe voor Arte France werd gerealiseerd in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9, die zal worden uitgezonden op maandag 30 maart van 22:25 uur tot 23:25 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Jacques Thibaud, een van de drie voornaamste viooldocenten in het leven van Ivry Gitlis.
2. Georges Enescu, idem.
3. Carl Flesch, idem.
4. Ivry Gitlis.

Een Schubertiade van de Van Swieten Society

Nog vier optredens
Sedert 14 maart trekken leden van de Van Swieten Society met een Schubertiade door ons land. De helft van de acht concerten is intussen gegeven, de andere vier zullen alsnog binnen twee etmalen worden gerealiseerd: op vrijdag 27 maart om 20:15 begint het eerste concert van die vier in de Engelse kerk van Middelburg. De dag daarop begint om 20:00 uur hetzelfde concert in het Museum De Buitenplaats, ten zuidwesten van Groningen.
Het wordt voor alle optredende musici daarna wel even doorbijten, want de volgende ochtend — zondag de 29ste — moeten de uitvoerenden alweer om 11:00 uur in de ochtend optreden in het Bethaniënklooster te Amsterdam. Weliswaar is dat een concert van een uur, maar om 15:00 uur wordt het gehele programma in dezelfde ambiance nog eens gespeeld.

Franz Schubert (1797-1828)
De keuze zondagochtend zal worden voorgesteld, zal wel ter plekke worden bekendgegeven; het gehele programma telt vier onderdelen. De eerste en de laatste compositie zijn beide voor fluit en piano, daar tussenin worden door de sopraan Francine van der Heijden eerst enige liederen gezongen met pianobegeleiding, daarna volgen liederen met ondersteuning van klarinet en piano.
_____________
Afbeeeldingen
1. Franz Schubert omstreeks 1827.
2. Sopraan Francine van der Heijden.

Twee fin de siècle composities op WDR-televisie

Beginjaren van de 20ste eeuw
De Russische muziekstudent Aleksandr Glazoenov (1865-1936) was nog maar zestien jaar oud toen hij zijn eerste Symfonie schreef en daarin al direct liet zien, en vanzelfsprekend horen, dat hij over een compositorische begaafdheid van uitzonderlijke hoogte beschikte. Het tegenwoordig meest bekende van zijn werken is waarschijnlijk het Concert voor viool en orkest in a klein, opus 82, uit 1904 dat tot een der belangrijkste Russische composities in het genre behoort.
In de vroege nacht van dinsdag 24 op woensdag 25 maart wordt door de Duitse televisiezender WDR — tussen 00:15 uur en 01:00 uur — de opname van een uitvoering daarvan gerealiseerd door het eigen WDR Sinfonieorchester Köln onder leiding van Semyon Bychkov samen met de violiste Hilary Hahn.
Daaraan voorafgaand wordt Igor Stravinski's Scherzo fantastique, opus 3, uit 1907-08 gespeeld.
Een uitgebreider artikel over dit televisieconcert kunt u lezen op het Nederlandse cultuurweblog speciaal voor de kunsten van het fin de siècle: All art is quite useless van Rond1900.nl.
__________
Afbeelding: De Russische componist Aleksandr Konstantinovitsj Glazoenov.

Radio-focus op Reinhold Glier en Alban Berg

Tijdgenoten
De Russische muziekmeester Reinhold Glier — spreek: Gli - Jer — (1875-1956) en diens Oostenrijkse collega en tijdgenoot Alban Berg (1885-1935) staan beiden in het centrum van de belangstelling in twee identieke muziekprogramma's op de radio. De eerstgenoemde van die beiden wordt belicht in de BBC Radio 3-serie Composer of the Week — iedere werkdag van 13:00 uur tot 14:00 uur en diezelfde dag in de herhaling tussen 23:00 uur en 00:00 uur —, en Alban Berg in de Nederlandse tegenhanger van de VARA op Radio 4, dezelfde dagen van 23 tot en met 2 maart, maar dan vroeg in de avond, tussen 19:30 uur en 20:00 uur.
Uitgebreidere informatie kan men vinden in het artikel dat ik — in verband met de periode dat deze twee componisten werkzaam waren en hun invloed hebben doen gelden — heden heb geplaatst op de Nederlandse fin de siècle cultuurwebsite All art is quite useless.

Rellerige sfeer bij première van Le sacre in 1913

Gedramatiseerde versie
Op zondag 22 maart — tussen het middaguur en 13:30 uur — staat het BBC-televisiedrama Riot at the Rite van de Engelse regisseur Andy Wilson — die eveneens verantwoordelijk is voor de eerste reeks van de veelal uiterst actuele BBC-spionageserie Spooks — op de rol van de tweede Nederlandstalige, Belgische televisiezender Canvas.


Het gedramatiseerde verhaal — zonder overdrijving of aanpassingen die een fraaier beeld van de situatie anno toen schetsen — biedt ons inzicht in vrijwel alle aspecten die aan bod komen als er een nieuwe, gecompliceerde theaterproductie wordt voorbereid. Daarin worden de kijkers geonfronteerd met de tegenslagen, de botsende karakters van veel betrokkenen — zoals de choreograaf en de dansers, de componist en de dirgent met zijn orkestmusici, de decorontwerper, en dan, niet te vergeten, de voor de realisatie verantwoordelijke technische staf —, de race tegen de tijd — die, hoe ruim bemeten ook, altijd weer te kort blijkt — en de laatste loodjes, die toch altijd weer het zwaarst blijken te zijn.
Andy Wilson is erin geslaagd een kleurrijk geheel te realiseren dat de moeite van het aanzien — op elk tijdstip van de dag — dubbel en dwars waard is.
Een uitgebreider artikel over deze materie, naar aanleiding van de uitzending van deze film, is te vinden op de fin de siècle site All art is quite useless van Rond1900.nl.
__________
Afbeelding: Decorontwerp van de Russische schilder Nicholas Roerich (1874-1947) voor de eerste uitvoering van Le sacre du printemps, op 29 mei 1913 in het nieuwe Théâtre des Champs Elysées in Parijs.

Schrijver Persbericht Menuhin past tekst aan

Naar aanleiding van de tirade die we op onze zustersite Tempel der Publiciteit hebben geplaatst tegen de volstrekt onbekwame inhoud van het Persbericht met betrekking tot herdenkingsconcerten voor de in 1999 overleden, internationaal vermaarde, violist Yehudi Menuhin (1916-1999) — waarin een onjuistheid over diens optreden, snel na de Tweede Wereldoorlog, in Berlijn, en een kwalijke, want onterecht beschuldigende mededeling over Wilhelm Furtwängler stonden — heeft de schrijver van het Persbericht laten weten dat hij de bewuste tekst (laat) aanpassen in de door ons bedoelde zin. Hij had de gegevens zo opgekregen van de impresario in kwestie.
Dat is een respectabele reactie, en heel anders dan de hysterische post die we van de mede-verspreider(s) van deze onjuiste informatie mochten ontvangen nadat wij deze(n) op die kwalijke omissies had gewezen.

Gaetano Donizetti als BBC's Composer of the Week

Verbijsterend groot oeuvre
Eén der, qua muziek, meest vruchtbare componisten uit de westerse muziekgeschiedenis is de Italiaan Gaetano Donizetti (1797-1848). Hij schreef zo'n 75 opera's, 16 symfonieën, 19 strijkkwartetten, ongeveer 200 liederen, een kleine 50 duetten, 3 oratoria, 28 cantates en ook nog een groot aantal kamermuziekwerken.
Van deze ware meester der muziekproductie avant la lettre wordt op zondag 15 maart in het programma Bühne: Radio van de Duitse radiozender WDR 3 de opera buffa Don Pasquale (1843) uitgezonden.

BBC Radio 3
Van maandag 16 tot en met vrijdag 20 maart staat deze kleurrijke figuur in het middelpunt van de belangstelling in de reeks Composer of the Week van BBC Radio 3. Vijf dagen achtereen tussen 13:00 uur en 14:00 uur onze tijd wordt een uur aandacht aan de man en zijn werk besteed, en steeds tussen 23:00 uur en middernacht wordt op die dagen de uitzending van die middag herhaald.

Afbeelding: Gaetano Donizetti.