Michail Jurowski opnieuw te gast bij NNO

Dmitri Sjostakovitsj
Deze week concerteert het Noord Nederlands Orkest tweemaal in de eigen regio: op donderdag 30 september in het cultuurcentrum De Oosterpoort te Groningen en op vrijdag 1 oktober in het cultureel centrum De Tamboer in Hoogeveen.
Uitgevoerd wordt, na de pauze, de Tiende Symfonie van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975) — gecomponeerd in 1953 — waarnaar de bezoekers van de Zevende van diezelfde componist, eerder dit jaar uitgevoerd door hetzelfde ensemble onder de uiterst bezielende leiding van de dirigent de thans voor dit concert opnieuw is gecontracteerd: Michail Jurowski.

Arnold Schönberg en Philipp Glass
Voorafgaande aan dat pièce de résistance wordt er een Nederlandse première gerealiseerd met het Celloconcert van Philipp Glass (geboren 1937). deze componist is geen onbekende voor de trouwe bezoekers van de concerten van het Noord Nederlands Orkest, dat meer dan eens aandacht aan deze componist heeft besteed. Zijn Vioolconcert werd hier gepresenteerd door Robert McDuffy, en daarbij is het niet gebleven. Glass' werk wordt gekwalificeerd als minimal music, maar zelf geeft hij de voorkeur aan het begrip theatermuziek. Hoe dat zal uitpakken in het werk dat deze week in onze contreien twee keer zal worden gespeeld, zullen we over een paar dagen weten. De Amerikaanse celliste Wendy Sutter speelt de solopartij.
Het concert zal worden geopend met de Nocturne voor strijkorkest en harp van Arnold Schönberg (1874-1951).

Zie ook het artikel van dinsdag 28 september op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving.
__________
Afbeelding: Celliste Wendy Sutter. (Foto overgenomen van haar website.)

Symfonie nr. 1 van Méhul op radio NDR Kultur

In het radioprogramma Musica waarvan woensdag 29 september, tussen 19:30 uur en 20:00 uur weer een aflevering zal worden gepresenteerd door de Duitse regionale zender NDR Kultur, is de duur van het programma gereserveerd voor de Franse componist Étienne Nicolas Méhul (1763-1817) en diens vierdelige Symfonie nr 1 in g-klein, gecomponeerd in 1808. De uivoerenden zijn het Orkest van de Gulbenkian-Stichting Lissabon, onder leiding van Michel Swierczewski, in 1955 geboren te Parijs en sedert 1976 werkzaam als dirigent.
Méhul was niet alleen componist, maar tevens organist en muziekpedagoog. Hij componeerde naast de uit te voeren symfonie, nog diverse andere werken voor symfonieorkest, en voorts stukken voor harmonieorkest en koor. In de sfeer het muziektheater stammen uit zijn ganzenveer opera's en balletten. Ook in het genre religieuze muziek heeft Étienne Nicolas Méhul zich niet onbetuigd gelaten: zo schreef hij missen en cantates, alsmede gewijde muziek. Tenslotte mogen we niet onvermeld laten dat hij eveneens pianostukken en composities voor koor heeft gecomponeerd. Veel daarvan staat niet op de programma's van de vele geïnstitutionaliseerde ensembles of tijdens radioprogramma's. Geënteresseerden in de periode en de sfeer waarin Méhul componeerde, mogen deze buitenkans niet onopgemerkt voorbij laten gaan.
__________
Afbeelding: Étienne Nicolas Méhul. Schilderij van H.E. von Wintter.

Twee onbekende meesters tijdens Usedomer Musikfestival 2010, dat zaterdag van start gaat

Sibelius en Tanejev
Van het Usedomer Musikfestival (2010) weten we, althans op dit moment, nauwelijks meer dan dat het op zaterdag 25 september begint, behalve dan dat het programma van die avond — voorzover dat de uit te voeren werken betreft, maar dat zal niet alles zijn wat zich tussen 20:00 uur en middernacht afspeelt — dat via de regionale Noord-Duitse radiozender NDR Kultur zal worden uitgezonden.
Eén van de vier stukken, die in dat programma te beluisteren vallen, is het wereldwijd bekende Concert voor viool en orkest in d-klein, opus 47, uit 1903 (revisie 1905), van Jean Sibelius (1865-1957). Uitvoerenden zijn het Baltische Jeugd Filharmonisch Orkest onder leiding van Neeme Järvi. Solist in Sibelius' concert is de Letse violist Balba Skride (geboren 1981).
Het muzikale gedeelte van de avond zal worden besloten met de Symfonie nr. 4, opus 12 in c-klein, gerealiseerd in 1898 door de Russische componist Sergej Ivanovitsj Tanejev (1856-1915).

Vitois en Vasks
Voorafgaand aan die twee werken worden twee relatief onbekende stukken van al evenzeer onbekende meesters. De naam van Pēteris Vasks (geboren 1946) zijn we eerder tegengekomen. Hij werd opgeleid als violist en speelde in diverse symfonieorkesten voordat hij zich ging toeleggen op componeren. 
Van hem wordt Plainscapes voor  en koor, gecomponeerd in 2002, uitgevoerd. Het NDR Koor wordt daarvoor toegevoegd aan het instrumentaal ensemble.
De componist met wiens stuk  het concert wordt geopend, heet Vitois. 
____________
Afbeeldingen
1. De Russische componist Sergej Tanejev (1856-1915).
2 De Letse componist Pēteris Vasks.

Nog eens tweemaal twee uur Rolf Liebermann

De Duitse regionale radiozender NDR Kultur biedt de luisteraars op vrijdag 24 september, 's avonds tussen 22:00 uur en middernacht  nogmaals de gelegenheid om nog weer andere aspecten uit het leven van de Zwitserse componist Rolf Liebermann te leren kennen, door middel van het dan uit te zenden programma Junge Künstler. De nadruk wordt hierbij gelegd op de functie van steun, toeverlaat en bevorderaar van jong talent, een bijnzoder levendig onderdeel van het bestaan van de mens en kunstenaar Rolf Liebermann.
Exact een week daarna, weer op vrijdag — dan is het inmiddels 1 oktober — en ook weer tussen 22:00 uur en middernacht, begint, ook alweer op dezelfde radiozender NDR Kultur het programma Festveranstaltung von Rolf Liebermann, ter gelegenheid van diens honderdste geboortedag.

Nog twee programma's over Rolf Liebermann

Prisma Musik
Zaterdag 18 september besteedt de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, tussen 20:00 uur en middernacht, twee programma's — beide met een duur van twee uur — aan de Zwitserse componist Rolf Liebermann. [1]
In het onderdeel Prisma Musik dat als vast programma op gezette tijden op genoemde zender opduikt, is de Zwitserse componist — die, was hij blijven leven, jongstleden dinsdag honderd jaar oud geworden zou zijn — de protagonist. Hij wordt, op diverse terreinen van het cultuurleven, en met nadruk in tal van disciplines binnen de klassieke muziek, beschouwd als groot intiator, en dat is terug te vinden in de titel van de aflevering van bovengemeld programma: Der große Anreger: Rolf Liebermann zum 100. Geburtstag, uit te zenden tussen 20:00 uur en 22:00 uur.

Variationen zum Thema
In aansluiting daarop wordt een aantrekkelijke variëteit uit het oeuvre van Rolf Liebermann voorgesteld in het programma Variationen zum Thema dat van 22:00 uur tot middernacht wordt uitgezonden. Het concert wordt gopend met diens Pianosonate, gevolgd door de Symfonie voor jazzensemble. Het derde onderdeel van het Liebermann-concert is weliswaar opnieuw een symfonie, maar dan een klassieke, die het nummer 1 draagt. Daarna kunt u kennismaken met een compositie die de titel Geigy Festival Concerto draagt. 
Voordat het concert met het zesde stuk eindigt, klinkt eerst nog Furioso voor orkest. Ter afsluiting wordt de dramatische cantate Streitlied zwischen Leben und Tod uitgezonden.

Strijden tegen intolerantie
Laatstgenoemd werk is een passende compositie om iemand te herdenken die zich tijdens zijn hele volwassen leven in volle overtuiging heeft ingezet voor een goede zaak: de cultuur, als strijdmiddel tegen intolerantie.
In een gesprek vertelde Rolf Liebermann over zijn tijd als intendant van de Hamburgische Staatsoper, en dat hij daar als voorbeelden van intolerantie op de planken heeft laten zien tot welke onmetelijke en bijna onuitsprekelijke tragedies intolerantie kan leiden, in twee lichtende voorbeelden: het klassieke Wozzeck uit 1925 van Alban Berg (1885-1935) en het opdrachtwerk Die Teufel von Loudun uit 1969 van Krysztof Penederecki (geboren 1933).
__________
[1] Zie ook de bijdrage op de aan de site die aan deze is gelieerd, Muziek en mensen. 
__________
Afbeelding: Rolf Liebermann, rechts, in gesprek met zijn biograaf Curt Riess. Deze foto siert de achterzijde van diens boek uit 1977: Nennen Sie mich einfach Musiker, verschenen bij Verlagsgesellschaft R. Glöss + Co., Hamburg.

Vrijdag van Vredenburg: tweemaal Chatsjatoerjan

Balletmuziek
Tijdens het concert van vrijdag 17 september in Utrecht, in de reeks De Vrijdag van Vredenburg, dat rechtstreeks door Radio 4 zal worden uitgezonden, en waarover we, voor het gedeelte vóór de pauze hier verwijzen naar het artikel van heden, gepubliceerd op onze zustersite Muziek en mensen.

Na de pauze zal het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Kirill Karabits — in dit concert met in totaal vijf werken van drie Russische meesters — nog twee werken uitvoeren: beide van de Armeense componist Aram Chatsjatoerjan (1903-1978). Daarbij gaat het in beide gevallen om balletmuziek. Eerst klinkt een suite uit Spartacus uit 1955, gevolgd door de tot in alle uithoeken van dit ondermaanse bekende Sabeldans uit de derde suite van Gayaneh, uit 1943.

Chatsjatoerjan in Nederland
Al is het bijna veertig jaar geleden dat de componist Aram Chatsjatoerjan toestemming kreeg, van de chicanerende sovjet-apparatsjiks die het voor het zeggen hadden, om naar Nederland te reizen voor enkele concerten met uitsluitend eigen werken, uit te voeren onder leiding van de componist, door het (toenmalige) Amsterdams Philharmonisch Orkest — het lijkt nog heel dichtbij.
Na optreden in de hoofdstad werd het concert herhaald in cultureel centrum De Muzeval te Emmen, op 2 oktober 1972. Op het programma stond als eerste het Concert voor viool en orkest in d-klein, gereedgekomen in 1940. Solist was Viktor Pikaisen. [1] Na de pauze kwam het zeer zwaar aangezette werk uit de jaren 1943/44: de Tweede Symfonie in e-klein met de klok, een te groot bezet stuk voor de (toen) relatief kleine concertzaal in Emmen. Als toegift kregen we viermaal de Sabeldans te horen.
____________
Afbeeldingen
1. Dirigent Kirill Karabits (Foto © Sussie Ahlburg.)
2. De Armeense componist Aram Chatsjatoerjan.

Trio van amateur-musici van Honoré Daumier

Uit een boek van de Fransman Raymond Escholier (1882-1971), een internationaal in hoog aanzien staande kunstcriticus, dat is verschenen in 1934 over de Franse beeldend kunstenaar Honoré Daumier (1808-1879) hebben we het hierboven afgedrukte schilderij overgenomen, waarop drie amateur-musici zijn afgebeeld: een violist en twee vocalisten. Daumier is befaamd geworden als politiek en maatschappelijk satiricus, en op dat punt heeft deze schilder, beeldhouwer en cartoonist ook verdiensten van het hoogst denkbare niveau. Maar de kwaliteit van zijn schilderijen kan men ook niet terzijde schuiven, hetgeen uit tal van stukken blijkt.
Een tweede schilderij dat we in kleur hebben afgedrukt, kunt u vinden op onze zustersite Muziek en mensen, in een bijdrage van zondag 12 september. Een geheel andere, Le Liseur, is te vinden in een artikel van woensdag 15 september, op onze moedersite Cultuurtempel. Weer een andere afbeelding van een schilderij van Honoré Daumier, Scène de théâtre, is opgenomen op de zustersite Tempel der Theaterkunsten, op woensdag 15 september.