Valentin Silvestrov — Portret van een onaagepaste

Ambtelijke tegenwerking
Door het feit dat Valentin Silvestrov niet de muziek componeerde die de overheid van hem verwachtte, heeft hij — zoals zovele anderen in zijn vak en binnen het brede scala van de kunsten in het algemeen — niet zelden problemen met het regime gekregen, omdat hij werd beschouwd als een avantgardist, en zoiets klonk in de oren van de machthebbers vrijwel gelijk aan een doodzonde. Hij werd dan ook niet toegelaten tot het verbond van componisten der Sovjetunie. Onder meer Tichon Chrennikov (1913-2007), de eerste secretaris van het Verbond van Sovjetcomponisten, heeft Velentin Silvestrov het leven moeilijk gemaakt, de man die tevens vele andere musici, onder meer Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975), regelmatig heeft dwarsgezeten. Dat zal er mede de oorzaak van zijn geweest dat hij slechts met een paar woorden in de officiële encyclopedie van musici werd vermeld. Desondanks heeft Silvestrov nimmer gebruik willen maken van de eventuele mogelijkheden die zich hebben voorgedaan, maar is hij zijn hele leven blijven wonen in Kiev, waar hij op 30 september 1937 werd geboren. Toen bleek dat hij door al QAdie tegenwerking niet in zijn levensonderhoud kon voorzien, is hij gaan lesgeven. Pas vanaf 1970 is hij daarnaast verder muziek gaan schrijven.

Filmportret tweemaal op Arte-tv
In het buitenland daarentegen had men niet alleen waardering voor Valentin Silvestrov, deze werd eveneens met prijzen bedacht, onder meer in Nederland door de Stichting Gaudeamus.
Silvestrov heeft in bijna alle genres muziek geschreven, maar tot op heden ontbreekt een opera van zijn hand.
Al die elementen zullen, hier en daar veel gedetailleerder, aan bod komen in het gefilmde portret van deze Oekraïense componist, dat te zien zal zijn in een 51 minuten durende film die in 2008 door Dorian Supin voor het ZDF werd gerealiseerd en op maandag 27 juli door Arte-televisie zal worden uitgezonden tussen 22:25 uur en 23:15 uur, onder de titel Dialoge — Der Komponist Valentin Silvestrov. Deze film — met stereofonisch geluid en op het beeldformaat 16:9 — zal op zondag 2 augustus in de vroegte vanaf 06:00 uur worden herhaald.

Componist van de week is Samuel Colerigde-Taylor

Vara-serie op Radio 4
Terwijl Joseph Haydn (1732-1809) in de serie van BBC Radio 3 op de officiële werkdagen van maandag 19 tot en met vrijdag 23 januari Composer of the week is, en 2009 niet alleen het Mendelssohn-jaar is (geboren in 1809) en het Händel-jaar (overleden in 1759), mag het ware echte Haydn-jaar pas op 31 mei beginnen, aangezien het dan exact twee eeuwen is geleden dat de oude heer is heengegaan.
In de Vara-reeks op Radio 4, die eveneens als Componist van de week wordt betiteld, is het vijf dagen achtereen een Engelse naam, die de boventoon voert: Samuel Coleridge-Taylor (1875-1912) — niet te verwarren met de, eveneens Engelse, dichter, criticus en tevens filosoof Samuel Taylor-Coleridge (1772-1834). Samuel Coleridge-Taylor was de zoon van een Engelse moeder en een arts uit Sierra Leone, die echter al voor de geboorte van zijn zoon terugkeerde naar zijn vaderland.

Eeuwwisseling in Engeland
De jonge componist en dirigent is tijdens het Britse fin de siècle het boegbeeld geworden van de zwarte intellectuelen in Engeland, waar hij met zijn uitzonderlijke talenten en intelligentie werd beschouwd als een nieuwe belofte voor de twintigste eeuw. Dat hij bijzondere muziek schreef, bleek tevens uit de reactie van een Amerikaans criticus toen die de muziek van Coleridge-Taylor in New York had gehoord. Hij beschouwde de jonge componist als "de nieuwe Mahler". Tal van blanke orkestmusici noemden hem "black Mahler". Hij genoot een enorme populariteit bij de Afro-Amerikaanse bevolkingsgroepen, hetgeen bij elke tournee opnieuw naar voren kwam. President Teddy Roosevelt nodigde hem uit in het Witte Huis. Opvallend is dat juist in de zo sterk discriminerende Verenigde Staten deze Britse componist populairder werd dan in zijn geboorteland.
Hoewel hij in tal van de klassieke genres heeft gecomponeerd, werd Hiawatha's Wedding Feast zijn bekendste werk. Die cantate is ontstaan naar de omvangrijke Hiawatha-cyclus van Henry Wadsworth Longfellow (1807-1882). Coleridge-Taylor moet met die poëzie wel een zeer sterke affiniteit hebben gehad. Hij heeft zijn zoon (1900-1980) de voornaam Hiawatha gegeven.
Een tijdlang was deze, al op 37-jarige leeftijd aan longontsteking overleden, componist uit de focus van muziek-geïnteresseerden in de meest brede zin min of meer verdwenen, en daarom is het goed dat er nu aandacht voor zijn werk is. Wellicht dat vijf keer een half uur muziek via een Nederlandse radiozender de aandacht toch weer een beetje kan genereren.
Voor details over de programmering kunt u terecht op de website van Radio 4, Componist van de week, onderdeel Speellijst.
____________
Afbeeldingen
1. De Engelse componist Samuel Coleridge-Taylor.
2. De Amerikaanse dichter Henry Wadsworth Longfellow.