La Balance de la terre voor orgel en eufonium van Ludo Geloen — vrijdag in de kathedraal van Ieper

Prachtig partituurbeeld
Hoewel het niet gebruikelijk is om in deze muziekrubriek een gehele partituur af te beelden, is de verleiding groot om van dat 'systeem' deze keer af te wijken, mede doordat het deze redacteur niet lukt om met behulp van allerlei doodenge machinale trucs het oorspronkelijke bestand zodanig te bewerken — het laat zich met behulp van zijn kennis en de hem behulpzame middelen in het geheel niet bewerken — dat de afbeelding tot één partituurpagina wordt beperkt. Maar waarom ook niet eens een hele partituur, vooral als die zo'n rustgevend beeld vol mathematische symmetrie vertoont? Toch niet, aangezien de omvang van het bestand en de soort door het systeem van Blogger niet worden geaccepteerd. Via een wisseltruc met heel veel omwegen is het uiteindelijk gelukt om één, de eerste, pagina van de partituur toch nog zodanig weer af te beelden dat opname alhier mogelijk is geworden.
Het gaat hier niet om een symfonie van anderhalf uur, doch 'slechts' om een compositie van goed negen minuten, die het derde onderdeel vormt van een reeks van zes composities met de overkoepelende titel Six natures, opus 91, uit 2008 — van de Belgische artistieke duizendpoot Ludo Geloen — welke alle voor orgel en één soloinstrument zijn. Dit derde deel draagt de titel La Balance de la terre, en is voor orgel met een eufonium.
Daarover zegt de componist zelf: "Hij werkt als een hoorn des overvloeds, maar ook als een waarschuwingssignaal. La Balance gaat over het fragiele evenwicht van de natuur op onze planeet. Een paar delen volgen elkaar op, maar vormgewijs is er een symmetrie A – B – C – B (cadens) – A. Dit werkt als de vorm van een balans. In het begin is het zacht, gaat naar het midden naar een toppunt (forte), en het eindigt zoals het begon: in een pianissimo."

Vrijdag 30 mei in de kathedraal van Ieper
Marcel Verheggen uit Maastricht neemt de orgelpartij voor zijn rekening, het eufonium wordt bespeeld door Frederik Leroy uit Ieper. Voorts staat werk van vijf andere componisten op het programma, waarvan drie wereldfaam hebben verworven: Charles Gounod, Gabriel Fauré en César Franck, die van Belgische oorsprong is. De overige twee hebben weliswaar minder wereldfaam weten te verwerven, maar dat is geen indicatie over de kwaliteit van hun composities. Het zijn twee musici, waarvan de ene de naam Dallier draagt, de ander Merkel heet. En dat die laatste geen Bundeskanzlerin van het direct-oostelijke buurland van België is, mogen we als een rotsvast gegeven aannemen.


Afbeeldingen
1. Componist Ludo Geloen.
2. Organist Marcel Verheggen.
3. Eufonium-bespeler Frederik Leroy, hier als dirigent van een harmonieorkest; helaas in spiegelbeeld.
4. Eerste partituurpagina van La Balance de la terre (2008).

Koormuziek van eigentijdse componisten door Moderato Cantabile twee zaterdagen in Groningen

Usquert en Groningen
Op de twee nu achtereenvolgende zaterdagen geeft het in Groningen gevestigde koor Moderato Cantabile een concert met eigentijdse werken van vijf Georgische componisten, één Amerikaan — wiens Magnificat tijdens het eerste concert op 24 mei zelfs zijn Europese première beleeft —, alsmede van één Engelsman, één Pool en één Estlander.
De drie laatstgenoemden, respectievelijk de Brit Karl Jenkins (*1944), Henryk Górecki (*1933) en Arvo Pärt (*1936) hebben over bekendheid in onze contreien niet te klagen, en misschien gaat dat voor — één of meer van de vier — Georgische componisten, die buiten de eigen grenzen tot zaterdag 24 mei ook niet eerder met hun respectieve werken waren vertegenwoordigd, na de optredens van Moderato Cantabile, ook langzaam maar zeker gelden. Voor de vijfde van de hier genoemde Georgische componistennamen ligt dat iets anders, aangezien de toebehoort aan de dirigente van Moderato Cantabile: Nana Tchikhinashvili.

Premières
Het eerste van de twee inhoudelijk gelijke concerten van het koor wordt in de Nederlands Hervormde kerk van Usquert gegeven, op zaterdag 24 mei; aanvang om 20:15 uur.
In het geval van de vier andere Georgiërs, Archil Chimakadze (1919-1991), Ioseb Kechakmadze, Bidzina Kwernadze (*1928) en Sulganishvili [1] is er alleen sprake van premières buiten eigen land, maar voor de Amerikaanse componist Karl Henning — die in 1960 is geboren en niet alleen muziek schrijft maar evenzeer verslingerd is aan de klarinet — is er in dit geval sprake van een première in een ander werelddeel.
Dit concert zal worden herhaald op zaterdag 31 mei in de Lutherse Kerk, Haddingestraat, in de Stad Groningen.
__________
[1] Let u maar eens op: altijd als u familienamen met -adze of -vili als uitgang tegenkomt, kunt u ervan uitgaan dat deze toebehoren aan Georgiërs. In januari van 1974, toen ik voor de uitgeverij van de Europese Commissie, gevestigd te Luxemburg, een korte periode bij de Saarbrücker Zeitung was gedetacheerd, werd in die stad net een Georgische cultuurweek gehouden met toneel, opera, orkestmuziek, strijkkwartetten en andere kunstuitingen. Het was een kwestie van goed concentreren doordat het aantal personen met zo'n naamsuitgang tijdelijk explosief was gestegen, daar in de hoofdstad van het Saarland.
____________
Afbeeldingen
1. Het koor Moderato Cantabile, hier in de prachtige entourage van de Sint-Jozefkathedraal in Groningen.
2. Componiste en dirigente Nana Tchikhinashvili.
3. De in 1960 geboren Amerikaanse componist Karl Henning.
4. Poster van het koor Moderato cantabile voor de beide concerten op de avonden van de twee laatste zaterdagen in mei 2008.

Multipercussionist Martin Grubinger met zijn volkomen eigen, ritmisch-muzische, wereldtaal

Ritmische wereldtaal
"Am Anfang war der Rhytmus," moet dirigent en pianist Hans von Bülow eens hebben gezegd. Althans volgens dirigent Charles de Wolff, die met deze woorden een concert inleidde dat veel slaginstrumenten zou laten klinken. Als je het fenomeen ritme met 'scheppingsdrang' in verbinding wilt brengen, valt er niet zoveel op die uitspraak aan te merken.
Dat bleek weer eens in de NDR Talkshow, die eens per twee weken op vrijdagavond tussen 22:00 uur en middernacht op het derde Duitse televisienet Norddeutscher Rundfunk wordt gepresenteerd en al een lang leven is beschoren, zij het dan ook met steeds weer andere presentatoren. Al enkele jaren zijn de meeste van deze uitzendingen echter nauwelijks meer dan vooral gezelligheidsbijeenkomsten, waar een goede Schlagabtausch zoals in vroeger jaren niet meer voorkomt, hetgeen de aantrekkelijkheid in hoge mate heeft aangetast. Twee nogal narcistische presentatoren, de al te veel op de Duitse treurbuis verschijnende quizleider Jörg Pilawa, vanwege zijn aantrekkelijke uiterlijk geliefd bij alle sexen en leeftijden, met aan zijn zijde de afgrijselijke, bekkentrekkende, aalgladde Plaudertasche en Schreckschraube Julia Westlake, die er in hoge mate mede voor heeft gezorgd dat ik die praatparade al jaren in principe mijd. Tenzij ik van tevoren weet welke waarlijk interessante figuur uit de wereld der cultuur als gast is uitgenodigd. Zo iemand is de fenomenale slagwerker Martin Grubinger.

Enorme slagwerkbatterij
Martin Grubinger, een veelzijdige, jonge slagwerker met niet alleen een gulle lach, maar ook een inmiddels internationale reputatie, was in de uitzending van vrijdag 30 november niet alleen voor een praatje aanwezig, maar ook voor een optreden. Samen met een vriend speelde hij een deel van een eigen compositie, die als soundtrack in de nieuwste film van Michael Verhoeven wordt gebruikt.
Op de vraag of hij met dat vele slagwerk niet oorverdovend op de omgeving zou moeten werken, vertelde de sympathieke, slagvaardige en humoristisch ingestelde jongeman dat hij ergens op het land in Oostenrijk een grote ruimte had met in de naaste omgeving alleen nog vijf boerderijen, met daartussen land waarop koeien grazen. De gedachte, die bij velen overheerst — dat die arme dieren daaronder te lijden zouden hebben — werd direct gelogenstraft door de mededeling van de kant van de musicus dat nu juist veel koeien bij zijn studio komen en naar binnen kijken als hij zijn studie- en repetitie-uren (negen à tien per dag) daar doorbrengt en flink van leer trekt met zijn vele stokjes en andere hulpmiddelen, die hem ten dienste staan om de instrumenten goed, en op de juiste manier te raken.
Het toont alleen maar weer eens hoezeer nog altijd dieren en hun geheel eigen intelligentie en interessen worden onderschat, juist door eenmaal gepostuleerde vooronderstellingen als feiten aan te nemen.

Eeltvorming
Die vele oefening, welke zo'n tachtig concerten op tal van plaatsen op het ondermaanse, en dat binnen één jaar tijd, tot gevolg heeft, is echter niet alleen verantwoordelijk voor de kunst die daaruit is voortgekomen, doch eveneens voor het vele eelt (Hornhaut) op de handen en tussen de vingers van deze razend knappe kunstenaar. Zijn uitspraak in de NDR Talkshow "Ik heb wel eens begrepen dat vrouwen erg naar de handen van een man kijken bij hun keuze. Zo gezien kan in het klooster gaan", zorgde, begrijpelijkerwijs, voor veel hilariteit.
Inmiddels is zijn ster niet alleen zo sterk rijzende dat deze jonge 'multipercussion artist' — hoewel in 1983 geboren, maakt hij qua uiterlijk niet de indruk dat hij ouder dan een jaar of zeventien is — keuzes zal moeten maken hoeveel uitnodigingen hij nog kan en welke optredens hij kan realiseren. Hij ontving in 2006 de Leonard Bernstein Award van het Schleswig Holstein Musikfestival.
Zodra we geluidsdragers van Martin Grubinger in handen krijgen, zullen we onze lezers daarover nader informeren: hij is een heel bijzondere musicus en een menselijk wezen dat via zijn muziek weet te activeren, en dat is de ware opgave van alle kunsten en hun dienaren.