Posts tonen met het label Muziek 20ste eeuw. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Muziek 20ste eeuw. Alle posts tonen

vrijdag 16 mei 2008

Pianist Marcel Worms presenteert zondag een nieuwe cd met werken van Joaquín Nin-Culmell

Twee presentaties
Op zondag 18 mei zal de nieuwe compact disc van pianist Marcel Worms 's middags officieel worden gepresenteerd in het Goethe Instituut, Herengracht 470 te Amsterdam om 16:00 uur. Deze keer betreft het werk van de in 2004 op hoge leeftijd gestorven componist Joaquín Nin-Culmell (1908-2004) — vooral niet te verwarren met de Cubaanse componist, die ook Joaquín Nin heette, maar die in 1879 werd geboren en wiens leven zeventig jaar later was voltooid. Pianist Marcel Worms heeft ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Nin-Culmell, op 5 september aanstaande, een cd met diens Tonadas opgenomen, en zal zondag dat onderdeel uit het oeuvre van deze Spaans-Cubaanse muziekmeester — die de broer was van de bekende schrijfster Anaïs Nin (1903-1977) — bij die gelegenheid in zijn geheel spelen, alsmede nog wat andere stukken.
Voorafgaande aan die middagpresentatie worden eveneens enkele onderdelen van de cd gespeeld door Marcel Worms en ten gehore gebracht in het Radio 4-programma Spiegelzaal dat zondagochtend rechtstreeks uit die bewuste zaal in het Amsterdamse Concertgebouw zal worden uitgezonden. Omstreeks 10:15 uur zal het NIN-gedeelte in dat actuele, informatieve muziekprogramma aan bod komen.
Na verschijnen van de compact disc zullen we in deze kolommen nader ingaan op het werk van de componist, pianist en ooit professor voor muziek aan de Universiteit van Berkeley in Californië. De naam Marcel Worms zult u dan ongetwijfeld eveneens opnieuw tegenkomen.

Afbeeldingen
1. De componist Joaquin Nin-Culmell.
2. Pianist Marcel Worms (rechts) met de Nieuw-Zeelandse componist Chris Gendall tijdens een verblijf op Cornell University (Ithaca, NY), waar hij in januari 2008 diens Where it hits heeft gespeeld.

zondag 27 januari 2008

Documentaire over de violist Valery Sokolov viermaal in ruim twee weken op Arte-televsie

Krasvaste strijker
De jonge vioolvirtuoos Valery Sokolov staat centraal in de documentaire, die de Franse regisseur Bruno Monsaingeon in 2004 over hem heeft gemaakt. Hij was toen ook nog jong: achttien jaar, maar de regisseur volgt deze kunstenaar vanaf zijn elfde jaar toen hij voor het eerst een recital heeft gegeven voor een talrijk publiek. In het middelpunt van de 43 minuten durende documenaire staat het recital dat de krasvaste strijker in september 2004 in Toulouse heeft gegeven.
De VPRO-Gids meldt, helaas ten onrechte, dat het een opname zou zijn van dat recital toen de grootmeester in spe elf jaar was.

Recital 2004
Dat recital in 2004 bestond uit vijf onderdelen: als eerse de Tweede Sonate in D, voor viool en piano, (opus 94a; bewerking van eerder Fluitsonate) uit 1944 van Sergej Prokofjev (1891-1953), gevolgd door de Derde Sonate van Eugène Ÿsaÿe (1858-1931). Daarna klinken liederen van Béla Bartók (1881-1945) en van de violist Joseph Szigeti (1892-1973), waarna het recital besluit met de Spaanse dans van Miroslaw Skorik (geb. 1938).

Viermaal op de buis
De documentaire wordt zondag 28 januari tussen 19:00 uur en 19:45 uur uitgezonden, en in de loop van de twee navolgende weken nog driemaal herhaald: de eerste keer op vrijdag 1 februari, 's ochtends om 08:00 uur; vervolgens op donderdag 7 februari, eveneens op dat relatief vroege tijdstip; en tenslotte op woensdag 13 februari, alweer om 08:00 uur. Wie echter op al die tijdstippen niet over de mogelijkheid beschikt om een film te bekijken, kan deze ook als dvd aanschaffen.
____________
Afbeeldingen
1. Violist Valery Sokolov, geboren te Charkov in de Oekraïne; hier te zien op de voorzijde van de dvd met daarop de bewuste documentaire.
2. De Belgische vioolvirtuoos en latere componist Eugène Ÿsaÿe.
3. Joseph Szigeti, de Hongaarse violist en componist.

zaterdag 19 januari 2008

Veelzijdige uitzending zondagochtend 20 januari op Nederland 1 van VPRO's Vrije Geluiden

Verschillende richtingen
Aanstaande zondag 's ochtends tussen 10:30 uur en 11:30 uur zendt de VPRO via Nederland 1, zoals meestal, het programma Vrije Geluiden uit. Daarin wordt deze keer aandacht besteed aan drie nadrukkelijk verschillende richtingen binnen de muziek: ten eerste twintigste-eeuwse tango-romances, gevolgd door een Wagner-bariton thans in andere rol bij de Nederlandse Opera, en ten slotte de componist en rietblazer Jorrit Dijkstra, één van de relatief weinige Nederlandse jazzmusici die zich in de Verenigde Staten heeft gevestigd en in Chicago het Flatlands Collective heeft opgericht.

Devich Trio
De leden van het trio zijn de Hongaarse pianiste Hanna Devich, de Zuid-Afrikaanse violiste Sarah Oates en de Nederlandse cellist Jasper Havelaar. De beide laatsten spelen in het Residentie Orkest. Aanleiding voor het optreden in VPRO's Vrije Geluiden vormt zonder twijfel de in december uitgebrachte compact disc met vijf werken van Astor Piazzolla (1921-1992) en één compositie van de in 1915 geboren Jose Bragato. Het optreden in het zondagse televisieprogramma is hopelijk aanleiding voor kijkers en luisteraars om zich verder te verdiepen in het virtuoze spel van de drie rasmusici die, gezien hun oorspronkelijke nationaliteiten, weer eens laten zien hoe een multi-cultureel samenwerkingsverband — zij het in dit geval op kleine schaal — eruit kan zien. Als de wil er maar is en de gelegenheden op de juiste manier worden aangegrepen.

Jose Bragato
De inmiddels hoogbejaarde is op de cd vertegenwoordigd met de compositie Milontan uit 1983, dat hij heeft geschreven voor de Amerikaanse celliste Christine Walevska, die gedurende tien jaar in Argentinië woonde. De titel is een samentrekking van twee begrippen: milonga (de oudste tangovorm) en tango.
Bragato tekent eveneens voor de arrangementen van Piazzolla's Four seasons in Buenos Aires, Revolutionario (uit 1970), Oblivion (uit 1984) en La Muerte del Angel. Met deze compositie zal het Devich Trio deze aflevering van Vrije Geluiden op 20 januari openen.
Oblivion, behoort evenals Le Grand Tango uit 1982 voor cello en piano — dat wel als het meesterstuk bij uitstek geldt van de componist Piazzolla — tot de bekendste werken van deze notentovenaar. Laatstgenoemd werk componeerde hij voor de meerstercellist Mstislav Rostropovitsj, die het eerst negen jaar op de plank liet liggen, maar daarna samen met de componist aan het werk toog en het in zijn repertore heeft opgenomen. Oblivion daarentegen, de favoriete Piazzolla-compositie van Hanna Devich, werd als filmmuziek gecomponeerd voor Enrico IV van de Italiaanse regisseur Marco Bellocchio. In de uitzending van Vrije Geluiden zal het trio Oblivion direct uitvoeren. Voordien zullen ze dan de Elegie opus 23 uit 1902 van Josef Suk (1874-1935) reeds hebben gespeeld.
Het repertoire van het Devich Trio is niet beperkt tot de tango en aanverwante muziekstijlen. De drie musici spelen ook werken van Smetana en daarna. In de lijst van bekendste werken, die in de Wikipedia-gegevens zijn opgenomen, komen Oblivion en Le Grand Tango voor. In de Engelse versie van die elektronische encyclopedie worden ze niet vermeld in de discografie. Dat kan Wikipedia thans dus aanpassen.

Andere optredens in deze Vrije Geluiden

De Nederlander Henk Neven geniet vooral bekendheid als Wagner-zanger, maar nu vertolkt hij voor het eerst een grote rol bij de Nederlandse Opera: die van Pollux in de opera Castor et Pollux uit 1737, van Jean-Philippe Rameau (1683-1764). Samen met pianist Michael Sponseller laat
bariton Henk Neven een geeelte uit het derde bedrijf van Castor et Pollux horen.
Een ander aspect van de veelzijdigheid van deze uitzending van Vrije Geluiden wordt gerealiseerd door de aanwezigheid van de van oorsprong Nederlandse componist en rietblazer Jorrit Dijkstra, en oprichter, te Chicago, van het Flatlands Collective: een sextet met lui die weten wat improviseren is. Ook zij zullen optreden tijdens de uitzending.
De presentatie berust, zoals altijd, bij Hans Flupsen.
De uitzending zal worden herhaald op zaterdag 26 januari tussen 09:00 uur en 10:00 uur.
___________
Abeeldingen
1. Voorzijde van het cd-boekje van het Devich Trio [1].
2. Vrouwelijk tangobeen met voet in schoen.
3. Mannelijk tangobeen met voet in schoen.
4. The Flatlands Collective (Chicago VS).
___________
[1] De foto's 1 tot en met 3, alle in verband met het Devich Trio, zijn gemaakt door Marco Borggreve, en overgenomen uit het cd-boekje.
CHALLENGE Records INT. CC 72178 (608917217827).

maandag 14 januari 2008

Meer aandacht gewenst voor Willem van Otterloo, een componist van eigen bodem: cd met 5 werken

Vijf werken bijeengebracht
De Nederlandse dirigent Willem van Otterloo (1907-1978), lange tijd chef-dirigent van het Residentie Orkest, heeft uit de ten opzichte van Nederland verst afgelegen hoeken van de wereld uitnodigingen als dirigent gehad, maar zijn roem als componist is, buiten het eigen land — waar vrijwel alle symfonieorkesten met enige regelmaat werk van hem hebben geprogrammeerd — niet al te groot. Het is dan ook een goede zaak dat de NPS, in samenwerking met het Muziek Centrum Omroep, een compact disc heeft samengesteld waarop vijf werken — vier oorspronkelijke composities en één Schubert-bewerking: de orkestratie van de Fantasie opus 103 voor piano-duet— uit twee decennia bijeengebracht zijn. Challenge Records zorgt voor de verspreiding van deze geluidsdrager.

Aanbevolen
Het Radio Kamer Orkest, dat op de cd de internationale, Engelstalige benaming Netherlands Radio Chamber Orchestra heeft gekregen, wordt geleid door de in 1970 geboren dirigent Micha Hamel, voorzover dat de vier originele werken betreft. Thierry Fischer van het BBC Welsh Orchestra — en vanaf april dit jaar eveneens vaste dirigent van het Nagoya Orchestra — heeft zich over de Schubert-bewerking bekommerd. Al met al een mooi overzicht van het werk van een zich nooit opvallend geprofileerd hebbende componist van eigen bodem. Aanbevolen derhalve. Wellicht ook nog eens aan de makers van de reeks Componist van de week van de Vara voor Radio 4.
De enige negatieve opmerking, die over de uitgave te maken valt, is dat tekstboekschrijvers zich ervan bewust dienen te zijn dat er al twee eeuwen geen land meer bestaat met de naam Holland. Voor de minder goed geïnformeerden onder hen: (the) Netherlands, Niederlande, Pays Bas luiden de juiste, meest voorkomende, buitenlandse benamingen van ons Koninkrijk der Nederlanden.

Willem van Otterloo: Symphonietta for triple woodwind and four horns (1943), Suite for String Orchestra(1938?), Intrada for brass instruments and percussion (1958), Serenade for 12 brassplayers, harp, piano, celesta and percussion (1944).
Franz Schubert: Fantasia in F minor, opus 103, D 940, orchestrated by Willem van Otterloo (1952).
RADIO KAMER ORKEST (Netherlands Radio Chamber Orchestra), conductors Micha Hamel, resp. Thierry Fischer. CHALLENGE Classics CC 72180.

zondag 9 december 2007

Anton von Webern, de meester der muzikale beperking, vijf dagen een uur op BBC Radio 3

Verdwaalde geweerkogel
Op 15 sepember 1945 werd de Oostenrijkse componist Anton von Webern dodelijk getroffen door een verdwaalde kogel, die was afgevuurd door een soldaat van de Amerikaans bezettingsmacht. Hij was toen 61 jaar oud en had toen al ruim een decennium in zeer moeilijke omstandigheden geleefd. Even leek het erop dat met het einde van de oorlog Weberns leven ook een wendig ten gunste zou nemen. Het fatale 'misverstand' zorgde echter voor een geheel andere, zeer definitieve, want onomkeerbare wending voor deze miniatuurkunstenaar, die zich als geen andere componist van die periode een ware meester der beperking had getoond.

Jeugd
Anton von Webern werd in Wenen geboren op 3 december 1883. Hij was de zoon van een mijnbouwingenieur, die uit een oud, aristocratisch geslacht stamde, dat al eeuwen in Karinthié was gevestigd. In 1890 werd Antons vader Karl overgeplaatst naar Graz en vier jaar daarna nogmaals, nu naar Klagenfurt. Daar bezocht de jonge Webern het gymnasium, waar hij in 1902 eindexamen heeft gedaan. In die tijd volgde hij viool- en cellolessen, en kwam hij in aanraking met de stukken van Gustav Mahler in pianobewerking. Daar stond echter tegenover dat hij in theoretisch opzicht zeer weinig muzikale scholing kreeg. Desondanks begon hij in 1901 liederen te componeren. En bij het afscheid van zijn gymnasium, een jaar later, kreeg hij als geschenk een reis naar de Bayreuther Festspiele aangeboden.
Hoewel vader Webern liever had gezien dat Anton zich daarna om het familiebezit zou bekommeren, stemde hij er uiteindelijk toch mee in dat zijn zoon een muziekstudie ging volgen aan de Universiteit van Wenen. Deze voor Anton zo positieve instelling van de kant van papa was mede beïnvloed door het feit dat Webern senior weer eens werd overgeplaatst, en deze keer in de hoofdstad Wenen, van de toen nog Hongaars-Oostenrijke monarchie, een functie kreeg toebedeeld op het Ministerie voor het Mijnwezen.

Leraren en invloeden
In Wenen kreeg Webern de internationaal vermaarde Guido Adler (1855-1941) als docent voor muziekwetenschap; voor harmonieleeren contrapunt kon hij terecht bij Hermann Graedner en Karl Navratil. Voor zijn promotie schreef Anton von Webern een dissertatie over de Choralis Constantinus van Heinrch Isaac (ca. 1450-1517). Doordat hij de lessen van Graedner en Navratil nogal magertjes vond, wilde Webern zich wel eens wat verder in de wereld oriënteren, in de hoop elders een betere leraar te vinden. Daartoe vertrok hij in 1904 naar Berlijn, om aldaar met Hans Pfitzner (1869-1949) over eventuele lessen te spreken. Toen deze echer een smalende opmerking over Gustav Mahler maakte, hield Webern het wel voor gezien en keerde hij spoorslags terug naar Wenen.

Arnold Schönberg, de sleutelfiguur
Waarschijnlijk mede door toedoen van Guido Adler liet Webern enkele van zijn liederen aan Arnold Schönberg (1874-1951) zien, die er vervolgens in toestemde, hem als leerling aan te nemen.
Deze stap, in de herfst van 1904 zou van doorslaggevende betekenis voor de rest van Weberns ontwikkeling als componist blijken. Hij zou een — ook in persoonlijk opzicht — sterke band met Schönberg ontwikkelen, evenals met enkele van diens andere adepten, zoals Alban Berg (1885-1935) en Hanns Eisler (1898-1962).
In die 'leertijd' componeerde Webern een pianosonate, een pianokwintet in één deel, alsmede enkele liederen, die weliswaar een besloten uitvoering in Wenen hebben beleefd, maar pas na zijn dood werden gepubliceerd. Deze stukken kunnen ook echter geen van alle worden beschouwd als karakteristiek voor Weberns compositiestijl. Dat geldt eveneens voor zijn Passacaglia voor orkest, opus 1, uit 1908, welke is ontstaan als werk ter afsluiting van de studieperiode bij Arnold Schönberg.

Vijf keer een uur Webern via ethergolven

Van maandag 10 tot en met vrijdag 14 december is Anton von Webern op BBC Radio 3 Composer of the week, en wordt iedere middag tussen 13:00 uur en 14:00 uur werk van hem uitgezonden. Zoals dat in deze periode van het jaar gebruikelijk is, worden die vijf uitzendingen elk voor zich dezelfde avond herhaald tussen 21:45 uur en 22:45 uur.
De reeks Composer of the week is één van de langst lopende uitzendingen van BBC Radio 3, en wordt tegenwoordig gepresenteerd door Donald Macleod. Op de site van het bewuste programma kunt u tevens zien, welke werken van Anton Webern op de verschillende dagen zullen worden uitgezonden. [1]
Op dinsdag 11 december, wordt direct in aansluiting op het programma Composer of the Week, tussen 14:00 uur en 18:00 uur het muziekprogramma Afternoon on 3 uitgezonden, met daarin 12 muziekstukken. Het tweede is eveneens van Anton von Webern: Vier Stücke für Violine und Klavier, opus 7, gecomponeerd omstreeks 1909.
____________

[1] Een heel uitgebreid artikel over Anton von Webern kunt u vanaf maandag 1o december vinden op de website van het oudste muziektijdschrift van ons land, Mens en Melodie.

____________
Afbeeldingen
1. Anton von Webern als jonge man.
2. Muziekwetenschapper Guido Adler.
3. Arnold Schönberg, geschilderd door Richard Gerstl (1883-1908).
4. Donald Macleod, presentator van het BBC Radio 3-programma Composer of the week.